Jean-Paul Sartre

(1905-1980) Franse filosoof en letterkundige, kopstuk van het Franse existentialisme. Van 1932 tot 1934 studeerde hij in Duitsland, wat van doorslaggevende betekenis is geweest voor zijn denken. Daar maakte hij kennis met de fenomenologie van Husserl, de existentiefilosofie van Heidegger en de psychoanalyse van Freud.
Het kernbegrip van de filosofie van Sartre is existentie: de zijnswijze van de mens die gekenmerkt wordt door een absolute vrijheid. Maar deze vrijheid is geen geschenk, ze is eerder een doem: de mens is gedoemd tot vrijheid. Dat houdt ook de opdracht in dat de mens zijn eigen waarden moet scheppen, hij kan zich achter niets of niemand verschuilen, zeker niet achter een God. Hij is dus absoluut voor zichzelf en voor de wereld verantwoordelijk. Deze verantwoordelijkheid is hij geneigd te ontvluchten en dat noemt Sartre 'kwade trouw', een zijnswijze die voortvloeit uit de angst voor de vrijheid. Over de menselijke verhoudingen is Sartre uiterst pessimistisch. Omdat existentie absolute vrijheid is, verdraagt ze geen andere existentie, die zou haar vrijheid negeren. Dit beschrijft Sartre aan de hand van de blik: zodra ik de ander aankijk, ontken ik zijn vrijheid, ik negeer hem, ik maak hem tot een object; en hetzelfde doet hij met mij. Dat brengt Sartre tot zijn befaamde uitspraak: 'De hel, dat zijn de anderen.'
Na de Tweede Wereldoorlog zijn Sartres filosofische inspanningen erop gericht het existentialisme met het marxisme zowel theoretisch als praktisch met elkaar te verenigen. Aanvankelijk was hij daarmee een zogenoemde 'fellow-traveler' maar keerde zich van de Sovjet-Unie af na de Hongaarse opstand in 1956. Sartre heeft zich zijn leven lang gemengd in het politieke discours, hij is een geëngageerde filosoof pur sang. Hij was het intellectuele geweten van een groot deel van de linkse beweging, niet alleen in Frankrijk maar ook ver daarbuiten.
In 1964 werd hem de Nobelprijs voor literatuur toegekend, die hij op politieke gronden weigerde.

Quizvraag v/d week

Woord v/d week

Meest gezocht deze week

Wie schreef deze dichtregel: 'Dag ventje met de vis op de vaas met de bloem ploemploem'?


JUIST!NIET JUIST!

Paul van Ostaijen

Aarde, weer en klimaat > weer, klimaat en atmosfeer

zonne-energie

Energie die de aarde van de zon ontvangt door de van de zon afkomstige straling. Deze energie is de oorzaak van alle processen in het klimaatsysteem, alle beweging in de dampkring en de oceanen en daarmee ook van weer en klimaat. Is de bron van alle leven op aarde. Onder zonne-energie wordt tegenwoordig meestal de duurzame warmte of elektriciteit voor menselijk gebruik verstaan, geproduceerd uit de energie van de zon. Gebruik van zonne-energie levert een bijdrage aan de bestrijding van het broeikaseffect.
Zie ook
atmosferische circulatie.