Eerste Wereldoorlog

Oorlog van 1914 tot 1918 tussen de centralen (Duitsland, Oostenrijk-Hongarije, Turkije) en de geallieerden (Frankrijk, Engeland, Rusland). De directe aanleiding vormde de moord op de Oostenrijkse troonopvolger Frans Ferdinand in Sarajevo (juni 1914). Duitsland gaf daarop Oostenrijk de vrije hand om met Servië af te rekenen, waarna de zaak escaleerde.
Diepere oorzaken waren de Duitse annexatie sinds de Frans-Duitse Oorlog (1870-1871) van Elzas-Lotharingen, economische en koloniale rivaliteit, het alliantie-systeem en een fanatiek nationalisme. Duitse legers rukten in september 1914 snel op door het neutrale België - waar het in Wallonië en Leuven oorlogsmisdaden pleegde - en vervolgens Noord-Frankrijk, maar werd tegengehouden aan de Marne. Daarna werd de oorlog aan het Westerse front een loopgravenoorlog.
In het oosten boekten de centralen meer succes: mede als gevolg van de Russische Revolutie werd Rusland in 1917 een wapenstilstand afgedwongen. Duitsland kondigde in 1917 tegen de geallieerden een 'onbeperkte duikbootoorlog' af. De Verenigde Staten werden daardoor in de oorlog betrokken, hetgeen in 1918 uiteindelijk in een geallieerd overwicht en de nederlaag van de centralen resulteerde.
De Eerste Wereldoorlog was door het gebruik van moderne wapens (machinegeweren- en chemische wapens) een bijzonder bloedige oorlog. Veldslagen met grote verliezen aan beide kanten waren er onder andere bij Verdun, bij de rivier de Somme en rond de stad Ieper. Als men in Engeland spreekt over de "big war" bedoelt men nog steeds de eerste wereldoorlog, en niet de tweede. Op de jaarlijkse herdenkingsdag aan die oorlog, 11 november, dragen alle Britten een klaproos (poppy) ter herinnering aan het feit dat die zo overvloedig bloeiden op de velden waar hun soldaten vochten en bij honderduizenden het leven lieten.
Zie ook
Vrede van Versailles, Nederland in de Eerste Wereldoorlog en Spaanse griep.

Quizvraag v/d week

Woord v/d week

Meest gezocht deze week

Welk meisje was zo mooi dat ze de jaloezie van Afrodite opwekte?


JUIST!NIET JUIST!

Psyche

mensenrechten

De eeuwige, onvervreemdbare rechten van de mens op grond van zijn plaats in de natuur, die door elke overheid erkend en geëerbiedigd moeten worden. Van deze rechten is al sprake in de filosofie van de Oudheid en in de Christelijke politieke theorie van de Middeleeuwen.
De eerste moderne formulering van de rechten van de mens vinden we in het tweede Treatise of Government (1690) van John Locke. In 1776 werden ze door het Congres van de Verenigde Staten erkend als de grondbeginselen van het staatsrecht en klassiek verwoord in de Declaration of Independence ('life','liberty' en 'the pursuit of happiness').
Ook de Franse Revolutie van 1789 begon met een soortgelijke verklaring: Déclaration des droits de l'homme et du citoyen.
Op 10 december 1948 werd door de algemene vergadering van de Verenigde Naties De Universele Verklaring van de Rechten van de Mens aanvaard. Op grond hiervan kunnen overheden ter verantwoording worden geroepen, zoals gebeurt in internationale straftribunalen.