Spinoza

Baruch (1632-1677) Nederlandse filosoof van Portugees-Spaanse afkomst. Zijn grootvader emigreerde naar de Nederlanden omdat hij in zijn vaderland het joodse geloof niet mocht belijden. Spinoza's vader was handelaar te Amsterdam,en vooraanstaand lid van de Portugees-Joodse gemeente. Baruchs moeder overleed toen hij zes jaar oud was. In 1656 werd hij, waarschijnlijk vanwege zijn onorthodoxe overtuigingen, uit de Portugees-joodse gemeente gestoten. Hij was het meest bevriend met vrijzinnig denkende mensen uit orthodox-protestantse kringen. Spinoza bleef ongehuwd en leidde een sober leven dat geheel aan studie gewijd was; hij voorzag in zijn onderhoud door het slijpen van lenzen. In 1673 werd hem een leerstoel in Heidelberg aangeboden, die hij weigerde. Hij overleed, 45 jaar oud, aan de gevolgen van longtuberculose.
Het uitgangspunt van Spinoza's filosofie is een existentiële ervaring: "Na ervaren te hebben dat alle dingen in het gewone dagelijkse leven uiteindelijk leeg en futiel zijn, besloot ik iets te zoeken waardoor ik, als ik het gevonden had, een voortdurende en hoogste blijheid zou genieten." Inzicht zou dus volgens Spinoza tot geluk leiden. Zijn basisgedachte was dat alles EEN is: er is één oneindige en eeuwige substantie die zich in talloze verschijningsvormen manifesteert. Die ene substantie kunnen we God noemen, maar evengoed Natuur. God is geen persoon, hij staat niet boven of buiten de wereld, hij ís de wereld. God/Natuur heeft de wereld ook niet geschapen, de wereld is geen product van zijn wil, de wereld is het noodzakelijke gevolg van zijn natuur, de Natuur. Omdat alles wat bestaat, dus ook de individuele mens, deel is van God/Natuur, is kennis van de wereld en van onszelf automatisch kennis van God/Natuur. En hoe meer we onszelf en de wereld kennen, des te meer kennen we God/Natuur. En hoe meer we God/Natuur kennen, des te meer zullen we God/Natuur liefhebben. Deze verstandelijke liefde tot God/Natuur (amor intellectualis Dei) is een deel van de oneindige liefde waarmee God/Natuur zichzelf liefheeft. Dat te kunnen begrijpen en daarnaar te handelen maakt ons blij.
Spinoza's filosofie is een geslaagde combinatie van zijn emotionele beleven en streng rationalistisch denken. Zijn leer zette hij uiteen in zijn hoofdwerk Ethica. De invloed van Spinoza op het zich vanaf Descartes ontwikkelende 'moderne' denken - in filosofisch en politiek opzicht - is van immens belang geweest. Hij wordt wel gezien als de eigenlijke grondlegger van de Verlichting en zijn gedachten en bespiegelingen zijn nog steeds zeer actueel. (tekst geredigeerd door Dries Kosters)

Quizvraag v/d week

Woord v/d week

Meest gezocht deze week

Wat is in de klassieke muziek de aanduiding voor een langzaam tempo?


JUIST!NIET JUIST!

adagio

Aarde, weer en klimaat > weer, klimaat en atmosfeer

klimaatverandering

Het klimaat verandert voortdurend in de loop van de geologische geschiedenis. Gedurende lange perioden in de afgelopen honderden miljoenen jaren is de aarde ijsvrij geweest, afgewisseld door perioden met veel ijs. Gedurende de laatste 10.000 jaar leven we in een betrekkelijk warme periode. Naar het oordeel van de meeste klimatologen verandert het wereldwijde klimaat nu ook door menselijk toedoen.De temperatuurtoename gedurende de afgelopen 50 jaar kan waarschijnlijk grotendeels aan de invloed van de mens worden toegeschreven. Door het broeikaseffect zou het klimaat in de loop van deze eeuw nog aanzienlijk warmer kunnen worden. Over de grootte en de regionale verdeling van deze klimaatverandering bestaat nog aanzienlijke onzekerheid, zowel door onvoldoende kennis van het klimaatsysteem als door onzekerheid over de toekomstige uitstoot van broeikasgassen. Ondanks deze onzekerheid heeft een groot aantal landen, op grond van het zogeheten Voorzorgsbeginsel, afspraken gemaakt om de uitstoot van broeikasgassen te beperken.
Zie ook Klimaatverdrag, Kyoto Protocol en ijstijden.
Zie ook Klimaatconferentie Kopenhagen 2009 en Klimaatakkoord van Parijs 2015.