BEKNOPTE
ENCYCLOPEDIE
VOOR DE ALGEMENE
ONTWIKKELING

Met deze knop laat u zich verrassen. Het programma kiest willekeurig een onderwerp. U kunt deze functie ook gebruiken voor een kennisquiz.

Nederlandse geschiedenis van 1500 tot 1813

Het nationaal besef is in Nederland nooit bijzonder sterk geweest. Daar zijn allerlei oorzaken voor te geven. Bijvoorbeeld dat door de commerciële traditie het land altijd internationaal gericht is geweest. En ook dat het niet betrokken is geweest bij de grote gewapende Europese conflicten. Maar een nationaal besef was er wel. Dat bleek duidelijk in de jaren dertig en natuurlijk tijdens de Tweede Wereldoorlog en kort daarna.
Dat nationale gevoel was echter vooral gericht op het grootse verleden van de Gouden Eeuw, waarin Piet Hein, Rembrandt en Johan de Witt als uit hetzelfde hout gesneden broederlijk bijeen werden gezet. Deel van dat verleden was natuurlijk die lange oorlog tegen de Spanjaarden, waarin bijvoorbeeld voor prins Willem van Oranje, de Vader des Vaderlands, en andere telgen uit het Oranjehuis in het nationaal geheugen een grote rol was weggelegd, al had die met de historische realiteit maar weinig te maken. En de liederen uit Valerius' Nederlandtsche Gedenckclanck  waren in brede kring een vertrouwd bezit.
Het geschiedbeeld was echter bijna uitsluitend op Holland gericht, voor de overige gewesten die bij Nederland hoorden was nauwelijks plaats. Tot verbazing van menig buitenlander spraken wij dan ook niet over Nederlandse maar over vaderlandse geschiedenis.

Sinds de Tweede Wereldoorlog heeft het denken over de eigen nationale identiteit zich in Nederland ingrijpend gewijzigd. In het onderwijs werd het vak geschiedenis stevig teruggedrongen en ten slotte via keuzemogelijkheden voor de leerlingen beperkt tot het meest recente verleden. De oudere perioden van de Nederlandse geschiedenis kwamen niet of nauwelijks meer aan bod.
De ontkerkelijking en ontzuiling in de jaren zestig maakten niet alleen de banden met het geloof der vaderen los, maar vaak ook die met het eigen verleden. Namen en feiten die voorheen tot het vanzelfsprekende gedachtegoed van de eigen zuil hoorden, raakten vergeten of werden niet meer begrepen.
De snelle internationalisering van de samenleving en de steeds sterkere nadruk op de noodzaak van Europese samenwerking kunnen niet zonder gevolgen blijven voor het denken over de eigen nationale identiteit. Dat geldt ook voor de toenemende culturele pluriformiteit door de aanwezigheid van tal van etnische minderheden.
In de selectie voor dit hoofdstuk zijn de vroeger zo geliefde vredes, zee‑ en veldslagen teruggedrongen, maar worden nadrukkelijk wel enkele zekerheden uit het oude beeld vastgehouden. Er is bovendien aandacht voor andere gewesten dan Holland.
Degenen die een veel ruimere keuze willen hebben, kunnen die vinden in

R. Reinsma, Van Goor's woordenboek der vaderlandse geschiedenis (Den Haag, 1973), en
Klein Cultureel Woordenboek van de Nederlands geschiedenis
(Amsterdam, 2005).

Jan A.F. de Jongste

 

 


Volg CultureelWoordenboek.nl:



Gratis maar niet voor niks
De inhoud van het Cultureel Woordenboek is gratis, want de schrijvers worden niet betaald. Maar hosting en webbeheer krijgen we niet voor niks. We hebben dus wat financiële steun nodig. Wordt onze helpende vriend en maak € 10 (of meer) over. Hoe?
Kijk onder Vriend worden?

paginatop