BEKNOPTE
ENCYCLOPEDIE
VOOR DE ALGEMENE
ONTWIKKELING

Met deze knop laat u zich verrassen. Het programma kiest willekeurig een onderwerp. U kunt deze functie ook gebruiken voor een kennisquiz.

Danskunst

Dans is er altijd geweest en zal er altijd zijn. Het is een expressiemiddel dat door de eeuwen heen verschillende functies heeft gekregen: dans fungeerde als rituele bezwering, als uiting van groepsverbondenheid, maatschappelijke status en hiërarchische verhoudingen. Maar ook als manier om elkaar te ontmoeten - in het verleden konden jonge, huwbare mannen en vrouwen via dans op een gereguleerde manier met elkaar kennis maken. Later werd de danskunst gebruikt als medium om verhalen te vertellen. Zo kon de emotionele zeggingskracht van dansbewegingen tot ontwikkeling komen en werd ook het individu in de dans belangrijker. Niet voor niets zijn in de vorige eeuw originaliteit, expressiviteit en vernieuwing de meest gekoesterde kwaliteiten binnen de danskunst geworden.
Tegenwoordig is het dus niet meer zozeer de functie van de dans die voorop staat, maar de aard en/of de schoonheid van de bewegingscompositie. Dans, in het bijzonder theaterdans, is als kunstvorm 'volwassen' geworden en heeft zich in een paar eeuwen ontwikkeld van een vorm van totaaltheater tot een zelfstandige discipline. Tijdens de twintigste eeuw is druk geëxperimenteerd met dans zonder verhaal, zonder muziek, zonder kostuums, zonder bewegingen die een intensieve fysieke training vereisen, zonder gestileerde dansbewegingen en soms zonder enige eigenschap die doorgaans met dans wordt geassocieerd. In deze eeuw worden al die verworvenheden uit het verre en nabije verleden vrolijk door elkaar gegooid. Dans kan nu bijna alles zijn, multidisciplinair en eclectisch; soms ook bijna niets, zoals bij sommige makers uit de conceptuele stroming.
In onze tijd is dans dagelijkse kost - de populaire muziekzender MTV is ondenkbaar zonder dans, musicals hebben een miljoenenpubliek, hiphop is, met dans als een van zijn uitingsvormen, een levensstijl voor vele jongeren en het 'traditionele' theateraanbod, klassiek en hedendaags, groeit nog altijd. Toch zijn namen en begrippen uit de dansgeschiedenis (zowel het nabije als het verre verleden) nauwelijks bekend bij het grote publiek. Zelfs balletliefhebbers denken nog dat Anna Pavlova's beroemde solo De Stervende Zwaan een deel uit Het Zwanenmeer is. Iedereen weet hoe de 'moonwalk' van Michael Jackson eruitziet, maar wat is in hemelsnaam een port de bras? En waarom heeft zo'n armbeweging een Franse naam? Een term als 'isolaties' zal de meeste mensen niets zeggen, terwijl zij het principe van de isolatie al honderden keren hebben gezien - in de choreografieën van Merce Cunningham, maar ook in diverse hiphopstijlen én in eeuwenoude, klassieke Indiase dansen.
Dit hoofdstuk is bedoeld als basiskennis voor geïnteresseerden en voor degenen die geconfronteerd worden met danstermen en -namen die zij niet direct kunnen thuisbrengen. Voor een uitgebreid historisch kader verwijs ik naar het standaardwerk van mijn leermeester Luuk Utrecht (1940-2004), Van hofballet tot postmoderne‑dans; de geschiedenis van het akademische ballet en de moderne‑dans (Zutphen, Walburg Pers, laatste editie 2000).

Francine van der Wiel


Volg CultureelWoordenboek.nl:



Gratis maar niet voor niks
De inhoud van het Cultureel Woordenboek is gratis, want de schrijvers worden niet betaald. Maar hosting en webbeheer krijgen we niet voor niks. We hebben dus wat financiële steun nodig. Wordt onze helpende vriend en maak € 10 (of meer) over. Hoe?
Kijk onder Vriend worden?

paginatop